Szczegóły materiału - Szkoła Filmowa w Łodzi

Gdy spadają anioły

Informacje ogólne:

Identyfikator: Gdy_spadaja_anioly
Typ materiału: Etiuda fabularna
Rok produkcji: 1959
Długość materiału: 00:21:41
Nośnik wyjściowy: taśma 35mm
Kolor: barwny
Dźwięk: udźwiękowiony
Uwagi

Prawa autorskie:

Właściciele:: PWSFTviT

Profil na Filmpolski.pl:

Opisy:

Babcia klozetowa podczas pracy wspomina swoją młodość, pierwszą miłość i późniejsze bolesne rozstanie z synem, który poszedł na wojnę. Film czarno-biały i barwny.

Twórcy:

Sekwencje:

Czołówka: Czarna plansza z białymi napisami: „GDY SPADAJĄ ANIOŁY PWSF 1959”. Ściemnienie.

Sekwencja 1 Ściemnienie. Off: podniosła muzyka Krzysztofa Komedy. Ujęcie z lotu ptaka. Plan pełny. Makieta starej części miasta; najazd na budynek z wieżą. Słychać bicie dzwonu. Przenikanie ujęć. Półzbliżenie mechanicznej figurki anioła, bijącej w dzwon; panorama w dół. Off: do muzyki dołącza chóralny śpiew. Przenikanie ujęć. Plan ogólny. Opustoszała ulica miasta, z kamienicami po obu stronach. Off: spokojna muzyka jazzowa. Przenikanie ujęć. Plan pełny. Na rogu wybrukowanej ulicy staruszka klęczy i karmi zgromadzone przed nią gołębie. W tle zabytkowe budynki obrośnięte roślinnością. Kobieta wstaje i odchodzi w głąb kadru, ptaki podążają za nią, potem odlatują. Przenikanie ujęć. Opustoszała ulica starego miasta, na której gdzieniegdzie leżą śmieci. Z bramy wychodzą śmieciarze, wynoszą metalowe kubły. Śmieciarz otwiera na odchodne jeden z nich, wyskakuje z niego czarny kot i ucieka. Zza kamery nadchodzi staruszka, w oddali odlatują ptaki. Kobieta zabiera porzucony na ulicy słonecznik i odchodzi. Ściemnienie.

Sekwencja 2 Ściemnienie. Słychać szczęknięcie kluczy. Niski kąt kamery. Plan pełny. Staruszka otwiera drzwi, stoi na szczycie schodów, zaczyna ostrożnie schodzić po nich w dół, słychać stukot kroków; odjazd kamery. Kobieta schodzi na dół, do planu średniego, odkręca kurek z wodą. Po lewej stronie ozdobna umywalka. Plan pełny. Szereg otwartych ustępów, zwieńczonych ozdobnymi kafelkami, zaczyna spływać do nich woda. Plan średni. Babcia klozetowa odkłada torebkę pod stolik, wyjmuje spod niego drewnianą skrzynkę i idzie z nią w kierunku ustępów; panorama w lewo; staruszka rozrzuca środki odkażające (w formie białych kulek) do rynny odpływowej, po czym wraca i rozsypuje biały proszek po podłodze toalety, znika z kadru. Plan średni. Kobieta odkłada skrzynkę na swoje miejsce; panorama w prawo; bohaterka siada na krześle, po czym sięga do torby po słonecznik i kładzie go na stolik; najazd kamery do półzbliżenia twarzy staruszki; w tle słychać szum spływającej wody oraz miarowe kapanie. Plan pełny. Woda kapie z umywalki. Półzbliżenie proszku rozsypanego na posadzce. Plan pełny. Woda spływa w otwartych ustępach. Plan pełny. Szereg toalet z widocznymi ponad kabinami spłuczkami. Plan średni. Babcia klozetowa spogląda w górę. Półzbliżenie luksfer na suficie, po których chodzą przechodnie; w tle słychać szum wody i czyjeś śpiewy. Najazd na sufit i rozmycie.

Sekwencja 3 Taśma barwna. Wyostrzenie obrazu. Plan pełny. Skraj brzeziny, jedno drzewo rośnie jakby osobno, po stronie łąki. Zza wzniesienia wyłania się najpierw jeden, drugi, a za nimi cały oddział ułanów maszerujących z pieśnią na ustach. Plan średni. Dziewczyna z włosami zaplecionymi w warkocze (w tej roli Barbara Kwiatkowska), w żółtej bluzce, wygląda przez zamknięte okienko domu, przy którym rosną słoneczniki. Ściemnienie. Plan ogólny. Ułani stacjonują na trawiastym pagórku w niewielkich grupkach, wśród nich palą się ogniska, na szczycie wzniesienia jeden ułan pełni wartę; w tle słychać melodię graną na trąbce. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 4 Taśma czarno-biała. Półzbliżenie posadzki szaletu; panorama w górę. Mężczyźni oddają mocz w szeregu, jeden z nich odchodzi; panorama w prawo; wychodząc, mężczyzna zderza się z pijakiem, którego z kolei popycha przechodzący robotnik z piłą w ręku. Plan amerykański. Pijak stoi lekko zdezorientowany, kolejny mężczyzna wychodzi. Plan średni. Babcia klozetowa obserwuje mężczyznę. Plan średni. Pijak zatacza się do tyłu, wpada na plecy oddającego mocz mężczyzny, sięga do różnych kieszeni, ktoś popycha go, wychodząc, bohater zajmuje jego miejsce, kolejny mężczyzna wychodzi; panorama w górę; najazd na przeszklony sufit. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 5 Taśma barwna. Półzbliżenie białego kwiatu unoszącego się na tafli wody, w której odbija się dziewczyna w warkoczach, sięga ona po kolejny kwiat. W tle słychać liryczną melodię na fujarce. Plan pełny. Ułan, brodzący po kolana w wodzie porośniętej szuwarami, trzyma dziewczynę na rękach i idzie z nią w kierunku kamery. Dziewczyna w jednej ręce trzyma jego oficerki, a drugą zrywa kolejne kwiaty. Mężczyzna odnosi dziewczynę na brzeg, do planu średniego, kadrowanie poniżej pasa. Ona rzuca buty na brzeg, mężczyzna schyla się po nie i dopada do nóg dziewczyny, po czym wstaje i obściskuje ją, aż ta wypuszcza kwiaty z rąk. Ułan tanecznym krokiem odchodzi z dziewczyną poza kadr, nad wodą zostają jedynie oficerki, na które po chwili kładzie się żołnierz, a na nim jego ukochana. Plan średni. Pomiędzy bohaterami dochodzi do zbliżenia, tuż nad jeziorem, aż mężczyźnie spada z głowy ułańskie czako i odpływa; kamera podąża za nakryciem głowy. Ściemnienie. Półzbliżenie twarzy bohaterki; odjazd kamery do planu średniego. Dziewczyna piastuje dziecko w kołysce; na dalszym planie, za oknem idzie wąsaty mężczyzna przez pole i podchodzi do okienka, w które stuka laską, po czym gestykuluje żywo. Dziewczyna potakuje porozumiewawczo, rozwija czarną haftowaną chustę w kwiaty, którą zasłania cały kadr. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 6 Taśma czarno-biała. Plan średni. Schodami idzie osoba niosąca klatkę z papużką; panorama w lewo. Chłopak odstawia klatkę z ptakiem i podchodzi do ustępu, tuż obok śpiącego na stojąco pijaka. Plan średni. Babcia klozetowa siedzi zamyślona; najazd na twarz staruszki. W tle zaczyna wybrzmiewać melodia na fujarce. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 7 Taśma barwna. Off: c.d. melodii. Półzbliżenie żaby siedzącej na trawie; trawa wokół zwierzęcia zaczyna się poruszać, w tle słychać świst. Plan średni. Umorusany chłopiec uderza paskiem wokół żaby. Plan ogólny. Chłopiec smaga zwierzę. W tle rozciąga się łąka z pojedynczymi drzewami oraz nieduży staw, za którymi idą trzy gęsi. Plan średni. Przez okno wygląda zasmucona dziewczyna, obok rośnie przejrzały słonecznik. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 8 Taśma czarno-biała. Półzbliżenie papużki w klatce. Na dalszym planie chłopiec odwraca się, zapina płaszcz, zabiera klatkę i odchodzi z nią; panorama w prawo. Na schodach chłopak mija się z milicjantem; panorama w lewo. Funkcjonariusz idzie oddać mocz, minąwszy śpiącego pijaka. Plan średni. Do toalety schodzi młodzieniec w makijażu, zdejmuje skórzane rękawiczki; kamera podąża za nim. Plan amerykański. Młodzieniec otwiera drzwi kabiny numer 3, wchodzi do środka. Na schodach, w wejściu do toalet, staje młody mężczyzna ze wzrokiem utkwionym w kabiny. Poprawia płaszcz, wchodzi do środka, rozgląda się nerwowo na boki, po czym staje przy kabinie numer 3. Z kabiny numer 2 wychodzi robotnik z piłą. Zmieszany młodzieniec w końcu decyduje się wejść do kabiny numer 4. Plan pełny. Milicjant odchodzi od ustępu i zwraca uwagę na śpiącego na stojąco, szturcha mężczyznę, który nie reaguje, więc stróż prawa wyprowadza go siłą. Plan średni. Milicjant wypycha pijaka z toalet; kamera podąża za nimi; mężczyźni wychodzą na zewnątrz. Półzbliżenie twarzy staruszki, która odprowadza ich wzrokiem. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 9 Taśma barwna. Półzbliżenie drzwi; odjazd kamery do planu pełnego. Ujęcie wnętrza domu, drzwi otwierają się gwałtownie. W tle słychać sygnał grany na trąbce. Przed drzwiami stoi młodzieniec bez butów, w rozchełstanej koszuli, za nim dopada dwóch żołnierzy, w oddali czekają kolejni. Do drzwi podchodzi kobieta w ciemnej chuście, wygląda przez futrynę. Żołnierze zabierają młodzieńca; najazd kamery na szamoczących się mężczyzn, do których podchodzi czwarty, w kamizelce, i zaczyna okładać pojmanego. Wojskowi odprowadzają go do swoich na wzniesienie. Wąsaty mężczyzna w kamizelce pomstuje, unosząc pięści ku górze, odwraca się w stronę kamery (być może spoglądając na reakcję kobiety, która przygląda się zajściu z domu), po czym idzie kilka kroków ku grupie na wzniesieniu. W tle wybrzmiewa początek „Białych róż”. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 10 Taśma czarno-biała. Zbliżenie kwiatu namalowanego na drzwiach toalety; odjazd kamery do planu średniego. Kabinę opuszcza umalowany młodzieniec, zakłada skórzane rękawiczki, słychać spłukiwanie wody, wychodzi; panorama w prawo. Drzwi kabiny numer 4 otwierają się, wygląda przez nie drugi młodzieniec, odprowadzając tęsknym wzrokiem toaletowego sąsiada. Plan średni. Bohater w rękawiczkach wychodzi z szaletu, mija siedzącą na krześle babcię klozetową. W krok za nim idzie drugi młodzieniec, zatrzymuje się przy kabinach. Zza kadru wychyla się ramię młodzieńca, który na odchodne wrzuca drobne na talerzyk ustawiony na stoliku. Pozostały bohater sięga do kieszeni spodni, skąd wyjmuje portfel, również wrzuca monetę i odchodzi. Plan średni. Mężczyzna zapina rozporek, odchodzi od ustępu w prawą stronę; powolna panorama w prawo, do planu pełnego. Na schodach toalety stoi nieruchomo mężczyzna w okularach, kapeluszu i prochowcu, w ręku trzyma aktówkę, po czym schodzi i staje przed staruszką. Plan średni. Wysoki kąt kamery. Mężczyzna stoi nad babcią klozetową, kobieta wstaje z krzesła i odchodzi na bok. Bohater pochyla się nad stolikiem, odkłada słonecznik i kładzie na jego miejsce własną teczkę. Wyjmuje z niej notesik i latarkę, po czym wchodzi na krzesło; panorama w górę. Mężczyzna sięga do licznika prądu, przyświeca sobie, po czym zapisuje odczyt w notesie. Elektryk upewnia się, świecąc jeszcze raz na licznik, po czym schodzi z krzesła; panorama w dół; mężczyzna chowa przybory do teczki, zabiera ją, odkłada na miejsce słonecznik i odchodzi. Babcia klozetowa wraca na swoje miejsce i spogląda ku wyjściu, skąd słychać kroki. Plan amerykański. Elektryk stoi na schodach, sięga po zegarek kieszonkowy, schodzi niżej, żeby być bliżej światła i sprawdza, która godzina, po czym patrzy w górę. Mężczyzna wchodzi w głąb pomieszczenia, patrzy raz jeszcze na zegarek, następnie na staruszkę, po czym wychodzi. Plan średni. Kobieta siedzi na swoim miejscu, za nią ciągną się kabiny toalet. Staruszka wstaje, żeby włączyć światło, po czym siada z powrotem; panorama w górę, na przeszklony sufit. W tle słychać bicie dzwonów. Przenikanie ujęć. Plan ogólny. Ujęcie z lotu ptaka. Panorama miasta, w którym zapada noc. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 11 Taśma barwna. Plan ogólny. Panorama miasta (z fabrycznymi kominami), w kierunku którego ścieżką na wzniesieniu idzie kobieta, boso, w haftowanej ciemnej chuście, z pakunkiem w ręku, raz po raz przystaje. W tle słychać spokojną melodię fujarkową. Ściemnienie. Off: melodia poważnieje. Plan amerykański. Elegancko ubrany mężczyzna wręcza kobiecie w sukni wieczorowej kapelusz. Na dalszym planie, pomiędzy bohaterami, służka bez butów maluje podłogę na kolanach. Obdarowana dama podchodzi do lustra w głębi kadru, przymierza kapelusz. W tym czasie gentleman zakłada białe rękawiczki, po czym również podchodzi do lustra, sprawdzić, jak leży melonik. Dama znajduje kurz na ramie lustra, pokazuje brudną rękawiczkę służącej, po czym zamożni państwo odchodzą. Służąca zostaje sama, w tle słychać dźwięki przemarszu, werble oraz melodię pieśni wojskowej „Białe róże”. Kobieta wstaje z kolan i podchodzi do okna, chcąc zobaczyć, co się dzieje. Kiedy obserwuje wydarzenia za oknem, ma uniesioną jedną stopę, czerwoną od farby. Przenikanie ujęć. Plan pełny. Wóz konny przejeżdża obok kobiety w chuście (w tej roli Roman Polański), trzymającej zawinięty pakunek. Kobieta stoi na bruku, cofa się przed przemarszem wojsk w pikielhaubach i wypatruje wśród żołnierzy nucących „Białe róże” znajomej twarzy. Kobieta znika z prawej strony; jazda kamery w lewo, wraz z wojskiem. Kobieta zrównuje krok z żołnierzami, idzie ramię w ramię z wciągniętym do wojska synem (Andrzej Kondratiuk), który ignoruje ją, a potem odtrąca paczkę od niej. Półzbliżenie leżącego na bruku i zawiniętego w gazetę pakunku, który mijają kolejni wojskowi, aż wreszcie któryś z nich kopie paczkę na bok; żołnierze odchodzą. Plan pełny. Oddział wojska idzie w głąb kadru. Na pierwszym planie, na bruku pozostaje paczka, a obok niej stoi odprowadzająca wzrokiem żołnierzy matka jednego z nich. W tle słychać świst spadającej bomby. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 12 Plan średni. Żołnierze w maskach przeciwgazowych i z bagnetami w dłoniach biegną w kierunku kamery, za nimi unoszą się kłęby dymu. W tle słychać wystrzały i wybuchy wojenne. Przenikanie ujęć. Plan pełny. Na polu bitwy, pośród zasieków z drutu kolczastego, leżą dwaj żołnierze. Jeden z nich ma kwiatek w ustach i skubie trawę ręką, drugi sięga po manierkę i podaje ją towarzyszowi broni, który pije z niej i oddaje ją. Słychać narastający świst bomby, która wybucha tuż przed żołnierzami, siwy dym. Plan pełny. Żołnierze leżą na rozerwanej ziemi, jednym z nich wstrząsają drgawki. Drugi podnosi się i zbliża do towarzysza; panorama w prawo; żołnierz jest ciężko ranny, stracił obie nogi w wyniku wybuchu. W tle wciąż słychać wybuchy. Ranny nieruchomieje, jego towarzysz chwyta bagnet, manierkę i ucieka; panorama w górę. W oddali, we mgle pasie się koń, w tle słychać świst bomby, która spada blisko zwierzęcia, zaraz potem kolejna, wszędzie unosi się siwy dym, spadają kolejne bomby. Ściemnienie. Plan pełny. Ruiny budynku na osuwisku. W tle słychać strzały. Zza kamery wychodzi żołnierz, idzie w kierunku murów, wspina się po rozerwanej ziemi, po czym opiera o ruinę. Słychać strzał, żołnierz staje w gotowości, został trafiony. Plan pełny. Ujęcie z wnętrza ruin. Bohater wchodzi do środka murów, po prawej stronie siedzi drugi wojskowy, którego po chwili zauważa przybysz, nie kryjąc zaskoczenia. Błyskawicznie wyrywa drugiemu bagnet, wyrzuca go na zewnątrz i celuje do żołnierza, który unosi ręce w geście poddania się. Przybysz nakazuje gestem wstać drugiemu, co ten wykonuje. Przez szczeliny w murach padają strzały z zewnątrz w kierunku ukrywających się żołnierzy. Plan średni. Bohater z bagnetem siada; panorama w dół. Plan średni. Żołnierz w okularach (w tej roli Henryk Kluba) opuszcza uniesione ręce i uśmiecha się. Kontr-ujęcie: plan średni. Bohater odwzajemnia uśmiech, ale zaraz poważnieje i kieruje bagnet w kierunku towarzysza, sycząc, aby ten „przestał”. Kontr-ujęcie: żołnierz gmera pod mundurem, pada strzał, płaszcz mężczyzny zaczerwienia się na wysokości klatki piersiowej, płynie strużka krwi; odjazd kamery do planu amerykańskiego. Żołnierz osuwa się na ziemię, a bohater z wycelowaną w jego kierunku bronią wstaje. Mężczyzna pada martwy, z dużą krwawą plamą na plecach. Żołnierz rzuca bagnet i pochyla się nad poległym. Plan amerykański. Ujęcie z góry. Bohater odwraca zmarłego na plecy, na ziemi zostaje krwawa plama. Mężczyzna przeszukuje zmarłego, po czym chwyta jego rękę. Zbliżenie brudnej, zakrwawionej dłoni zmarłego, którą bohater otwiera i znajduje w niej dwa zwinięte papierosy. Przenikanie ujęć. Plan pełny. Off: podniosła muzyka, przechodząca w jazzową. Ujęcie z lotu ptaka. Najazd na owocującą jabłoń, wokół której leży śnieg, a na nim żołnierz z hełmem obok. Dojazd kamery do planu średniego. Mężczyzna jedną rękę trzyma pod głową, a drugą pod płaszczem. Na wysokości serca sączy się krwawa plama. Przenikanie ujęć.

Sekwencja 13 Taśma czarno-biała. Zbliżenie posmutniałej twarzy staruszki. Zza kadru ktoś mówi: „proszę”, kobieta unosi wzrok. Plan średni. Niski kąt kamery. Brodaty mężczyzna w kaszkiecie zniecierpliwiony podaje staruszce monetę, po czym odchodzi; panorama w prawo. Półzbliżenie zdobień nad ustępami; panorama i jazda kamery w lewo; półzbliżenie drzwi kabin; panorama w górę; przez spłuczki, aż do przeszklonego sufitu. W tle słychać sączącą się wodę. Plan średni. Ujęcie z góry, fragment kolan babci klozetowej na tle posadzki. Nagle słychać trzask tłuczonego szkła i jego odłamki spadają na podłogę, zaraz potem spada biała płachta. Staruszka zrywa się przestraszona. Plan średni, kadrowanie poniżej ramion. Staruszka klęczy na podłodze, naprzeciw niej klęczy, a następnie wstaje postać w białej szacie, ze skrzydłami, i składa ręce w geście modlitwy; panorama w górę. W tle słychać podniosłą muzykę chóralną. Plan średni. Niski kąt kamery. Anioł o twarzy poległego syna kobiety uśmiecha się do niej. W tle rozbity szklany sufit, przez który wpadają płatki śniegu i widać ciemne niebo. Ujęcie z lotu ptaka, przez roztrzaskany szklany otwór: staruszka klęczy przed swoim synem-aniołem, ma uniesioną dłoń; odjazd kamery; pada śnieg. Panorama zaśnieżonego miasta; odjazd kamery. Off: melodia miesza się z biciem dzwonów. Ściemnienie.

Tyłówka Na ciemnym tle pojawiają się białe napisy: 1. reżyser ROMAN POLAŃSKI 2. operator HENRYK KUCHARSKI 3. muzyka KRZYSZTOF KOMEDA 4. wykonawcy BARBARA KWIATKOWSKA ROMAN POLAŃSKI HENRYK KLUBA ANDRZEJ KONDRATIUK i inni W tle słychać bicie dzwonów. Ściemnienie.

Słowa kluczowe:

ANIOŁ
BABCIA KLOZETOWA
DZIEWCZYNA
„GDY SPADAJĄ ANIOŁY”,
GOŁĘBIE
KLOZET
KOT
MŁODOŚĆ
SŁONECZNIKI
STARA KOBIETA
SZALET
UŁAN
WOJNA
WOJSKO
WSPOMNIENIA
ŻOŁNIERZ